فرصت های بازاریابی ایران در بازار کشور عراق
راه های معرفی محصول و خدمات در بازار عراق
عراق یک منبع ارزآور برای تولیدکنندگان ایرانی است و صادرات کالا به این کشور در رتبه اول قرار دارد. کشور عراق بیش از 90 درصد کالاهای موردنیاز خود را از طریق واردات تأمین میکند و همین مسأله این کشور را به یکی از مقاصد اصلی صادرات ایران تبدیل کرده است. بیشترین حجم مبادلات تجاری با عراق و واردات این کشور به کشورهای ایران، ترکیه و چین تعلق دارد.
پس از سال 2003 نوع جدیدی از ارتباط میان ایران و عراق شکل گرفت. کشور عراق امروزه بخشی از درآمد سرشار حاصل از فروش نفت خود را صرف واردات کالا و خدمات اساسی خود از ایران میکند. به نحوی که در سال 2018، ایران به عنوان شریک اول تجاری عراق شناخته شد. اشتراکات تاریخی، مذهبی، رفتاری و فرهنگی میان دوکشور یکی از دلایلی است که در این سالها در بهبود روابط تجاری ایران و عراق تأثیر گذار بوده است.
از دیگر عوامل موثر در ایجاد فرصتهای تجاری میان دو کشور میتوان به مواردی همچون نزدیکی موقعیت مکانی دو کشور، وجود گذرگاههای مرزی متعدد و بازارچههای مرزی مشترک و مناطق آزاد تجاری میان دو کشور نام برد. همه این موارد سبب شده است تا سرعت حملنقل محصولات میان دو کشور بالا رود و کشور ایران از نظر زمانی در میان رقبا برتری داشته باشد. در تجارت عراق با کشورهایی همچون چین به سبب فاصله زیاد بعضا زمان حملونقل بالا میرود و این مساله سبب شده است تا در دو الی سه سال اخیر ایران نسبت به چین برای کالاهایی همچون پوشاک و مبلمان اولویت پیدا کند.
با توجه به اینکه حجم تولیدات در کشور عراق بسیار اندک است، بازار عراق دارای پتانسیل خوبی برای تولیدکنندگان ایرانی است. جمعیت جوان کشور عراق رو به افزایش است،به نحوی که بیش از 60درصد از جمعیت 40میلیون نفری این کشور را جوانان زیر 25 سال تشکیل میدهند. عراق با نرخ رشد جمعیت حدود 3درصد یکی از بالاترین نرخهای رشد جمعیت در جهان را داراست.
ازسوی دیگر با توجه به اینکه مردم عراق سالها درگیر جنگ بودهاند، با برقراری آرامش نسبی و فاصلهگرفتن از برخی تنشها، در سبب جبران سالهای جنگ هستند و لذا بسیار مصرفگرا شدهاند. آنها در تلاشاند تا زندگی مدرنی همانند کشورهای اروپایی داشته باشند که این خصلت مردم عراق، فرصت خوبی را برای شرکای تجاری این کشور ایجاد کرده است.
در سالهای اخیر مشغول ساختوساز و آبادانی بوده، هرچند هنوز فرصتهای متعدد و عظیمی در این حوزه وجود دارد. در راستای برطرف کردن مشکلات زیرساختی و صنعتی شدن، نیاز این کشور به مصالح ساختمانی و کالاهایی که در ساختوساز مورد استفاده قرار میگیرند روز به روز رو به افزایش بوده است. با توجه به اینکه بسیاری از کالاهای ایرانی در حوزه پروژههای فنی و مهندسی مانند محصولات برقی و مصالح ساختمانی در این کشور مورد قبول است، عراق در این حوزه فرصت مناسبی برای تولیدکنندگان و کارخانجات ایرانی است. ضمن اینکه بازسازیها در کشور عراق، علاوه بر محصولات، فرصت مناسبی را برای صادرات خدمات فنی و مهندسی نیز ایجاد میکند.
ترخیص کالا در کشور عراق نسبت به سایر کشورهای عربی آسانتر است. زیرا استانداردهای ایران برای عراق مورد قبول و پذیرش است. پس یکی دیگر از مزایای عراق نسبت به سایر کشورها سهولت ترخیص نسبت به سایر کشورهای عربی است. در سایر کشورهای عربی ممکن است برای هر نوع کالایی استاندارد خاصی وجود داشته باشد که با استانداردهای ایران متفاوت باشد و برای صادرات محصول تولیدکننده مجبور باشد مطابق با استانداردهای آن کشور محصولات خود را تغییر دهد.
در کشور عراق برای تجار و شرکتهای ایرانی زمینه ایجاد شعبه، ثبت شرکت و برند تجاری وجود دارد که همگی این اقدامات عرضه مناسب کالا و خدمات ایرانی در این کشور را سهولت میبخشند و سبب اعتماد بهتر خریداران عراقی به محصولات ایرانی میشود. حتی با وجود تغییرات اخیر قوانین ثبت شرکت و شعبه در عراق و الزام حضور شریک عراقی در میان سهامداران، با وجود هزاران عراقی با تابعیت ایرانی که دارای وابستگیهای خانوادگی در ایران هستند، این موضوع نیز مشکلی در مسیر تجارت با عراق ایجاد نمیکند.
یکی دیگر از فرصتهای متقابلی که در ارتباط میان دو کشور وجود دارد، در حوزه گردشگری است. همانطور که سالانه زوار بسیاری به عراق سفر میکنند، مردم عراق نیز به صورت گردشگر به ایران سفر میکنند که بخش قابل توجهی از ایشان برای معالجه و درمان به کشورمان مراجعه میکنند
بازاریابی صادرات به عراق
برای موفقیت در صادرات به کشورعراق، باید به بازاریابی محصولات خود اهمیت دهید. برخی از روشهای بازاریابی موثر عبارتند از:
- بازاریابی اینترنتی: استفاده از وبسایت، شبکههای اجتماعی و موتورهای جستجو برای معرفی محصولات
- بازاریابی حضوری: شرکت در نمایشگاهها و برگزاری جلسات تجاری
- بازاریابی از طریق نمایندگان فروش: استفاده از نمایندگان فروش محلی برای معرفی و توزیع محصولات
کالاهای پرطرفدار در بازار عراق
- محصولات غذایی: با توجه به فرهنگ غذایی عراقیها، محصولات غذایی مانند برنج، روغن، چای، ادویه جات، خشکبار، لبنیات و کنسروجات از تقاضای بالایی برخوردار هستند.
- محصولات بهداشتی و آرایشی: محصولات مراقبت از پوست، مو و بدن، لوازم آرایشی و بهداشتی، و داروهای بدون نسخه از جمله کالاهای پرطرفدار در عراق هستند.
- محصولات الکترونیکی: تلفن همراه، لپتاپ، تبلت، لوازم جانبی کامپیوتر و لوازم خانگی از جمله کالاهای الکترونیکی پرطرفدار در عراق هستند.
- مصالح ساختمانی: با توجه به نیاز به بازسازی و ساخت و ساز در عراق، مصالح ساختمانی مانند سیمان، آهن آلات، کاشی و سرامیک، لوله و اتصالات، و رنگ از تقاضای بالایی برخوردار هستند.
- خودرو و قطعات خودرو: خودروهای سواری و تجاری، قطعات یدکی خودرو و لوازم جانبی خودرو از جمله کالاهای پرطرفدار در عراق هستند.
- منسوجات و پوشاک: انواع پارچه، لباس، کفش و کیف از جمله کالاهای پرطرفدار در عراق هستند.
چه موانعی بر سر راه صادرات به کشورعراق وجود دارد؟
نوسانات نرخ ارز، تحریمها، مشکلات زیرساختی و رقابت با سایر صادرکنندگان از جمله موانع اصلی هستند.
لیست صادرات به عراق
محصولات کشاورزی برنج، جو، گندم، ذرت، حبوبات، سیب، پرتقال، خربزه، خیار، گوجه فرنگی، سیب زمینی، پیاز، سیر، خرما، انگور، زیتون، میوه های خشک، سبزیجات، حبوبات، زعفران، پسته، فندق، گردو، چای، قهوه، ادویه جات، گیاهان دارویی
محصولات غذایی برنج، حبوبات، روغن، کنسرو، آبمیوه، قند و شکر، چای، قهوه، ادویه جات، خشکبار، ترشی، خیارشور، شیرینی، عسل، لبنیات، ماهی، گوشت مرغ، تخم مرغ، نان و فرآورده های نانوایی
مصالح ساختمانی سیمان، آهن آلات، گچ، آجر، کاشی و سرامیک، سنگ ساختمانی، لوله و اتصالات، رنگ و پوشش های ساختمانی
محصولات صنعتی خودرو، قطعات خودرو، تراکتور، ماشین آلات صنعتی، لوله، پروفیل، ورق، سیم، کابل، مواد شیمیایی، پلاستیک، لاستیک، شیشه، کاغذ، چوب، محصولات فلزی
محصولات خانگی لوازم آشپزخانه، لوازم برقی، مبلمان، فرش، تابلو فرش، صنایع دستی، لباس، کفش، کیف، لوازم بهداشتی
محصولات دامی گوشت قرمز، گوشت مرغ، تخم مرغ، لبنیات، عسل، ماهی، آبزیانسایر محصولات گل و گیاه، گیاهان زینتی، سوخت (بنزین، گازوئیل)، مواد معدنی، مواد شیمیایی
راهکارهای و روشهای مختلفی که میتوانید بصورت مرحله به مرحله نسبت به معرفی و عرضه محصولات و خدمات خود در بازار عراق اقدام کنید:
تبلیغات در رسانههای عراقی
یکی از راهکارهای معرفی محصولات و ورود به بازار عراق، استفاده از ظرفیت رسانههای عراقی است. تبلیغات در شبکههای تلویزیونی، روزنامهها و فضای عمومی از جمله راههایی است که شرکتهای ایرانی میتوانند برای این مهم برگزینند.
کتاب زرد یا یلوپیج عراق نیز یکی از بانکهای اطلاعاتی عراق است که اطلاعات تماس بسیاری از مشاغل در آن موجود است. این بانک اطلاعاتی برای برخی از مشاغل بسیار کاربردی است و میتوان از آن برای برقراری ارتباط با برخی تجار و شرکای عراقی استفاده نمود.
مراجعه به دفاتر رایزنی بازرگانی ایران در عراق
یکی دیگر از روشهای معرفی محصول استفاده از اطلاعات رایزنان بازرگانی در عراق است، این افراد با ارائه اطلاعات مفید در رابطه با بازار کشور هدف و اطلاعات مشاورهای در حوزه کسبوکار بسیار کمک کننده خواهند بود از جمله اطلاعاتی که این افراد در اختیار تجار ایرانی قرار میدهند، ارسال اطلاعات مناقصات برای صادرکنندگان و تولیدکنندگان ایرانی و ارائه اطلاعات نمایشگاههای عراق است.
حضور در نمایشگاههای تخصصی
شرکت در نمایشگاهها و رویدادهای تخصصی نیز فرصت بسیار مناسبی برای معرفی محصول و جستجوی یک شریک عراقی در حوزه کسبوکار مورد است. معرفی محصول در نمایشگاهها میتواند به نتایج مطلوبی منجر شود و بازار خوبی را برای شما ایجاد کند. سازمان توسعه تجارت ایران یکی از منابعی است که لیست برگزاری نمایشگاههای بینالمللی را منتشر میکند.
حضور در رسانههای مجازی عراق
ضریب نفوذ شبکههای اجتماعی و رسانههای فضای مجازی روند رو به رشدی در سالهای اخیر در عراق داشته است. در این میان شبکههای نظیر فیسبوک و یوتیوب دارای مخاطبان زیادی در میان مردم عراق، بهویژه جوانان هستند و بسیاری از صاحبان کسبوکار در عراق از این ابزارها برای تبلیغ محصولات خود استفاده میکنند.
بهرهبردای از ظرفیت این رسانهها و راهاندازی صفحات تخصصی به زبان عربی یکی دیگر از راههایی است که میتواند به شرکتهای ایرانی برای حضور در بازار عراق کمک کند.
همکاری با شرکای محلی
معمولا یکی از امنترین راهکارها برای حضور در بازار عراق استفاده از ظرفیت شرکای محلی است. در این روش پس از کسب اطلاعات بازار با مراجعه و مذاکره حضوری با عمدهفروشان بازار میتوان نسبت به معرفی و فروش محصول اقدام کرد.
مناقصات دولتی
شرکت در مناقصات دولتی نیز از جمله راهکارهای حضور در بازار عراق است. هرچند برای اینکار ثبت شعبه شرکت و نیز برخورداری از امکان صدور ضمانتنامههای بانکی الزامی است.
شرکتهای مدیریت صادرات
همکاری با شرکتهای مدیریت صادراتی که در حوزه تجارت با عراق فعالیت دارند یکی از روشهای قابل اطمینان برای معرفی محصولات در حوزه عراق است. چراکه تجربه لازم و آشنایی کافی با بازار هدف را دارند و در صورتیکه تولیدکنندگان ایرانی تجربه کافی در این زمینه را نداشته باشند، با دریافت خدمت از شرکتهای اینچنینی در زمان و هزینه صرفهجویی خواهند کرد.
سرمایهگذاری در عراق
سرمایهگذاری در عراق بالاترین سطح فعالیت اقتصادی در این کشور است. رویکرد دولت عراق در سالهای آتی متکی بر جذب سرمایهگذاری و واگذاری پروژهها به شرکتهایی است که علاوه بر صلاحیت فنی، توان تامین منابع مالی را نیز داشته باشند. قانون سرمایهگذاری عراق حمایتهای متعددی از سرمایهگذاران انجام میدهد و امتیازات ویژهای برای سرمایهگذاری در این کشور درنظر گرفته است.
نتیجهگیری
بازار عراق با توجه به جمعیت جوان، نیازهای رو به رشد و موقعیت جغرافیایی خاص خود، همواره به عنوان یکی از بازارهای هدف مهم برای صادرکنندگان ایرانی محسوب شده است. در این مقاله، به طور جامع به بررسی ابعاد مختلف صادرات به عراق پرداخته شد. از جمله موضوعاتی که مورد بررسی قرار گرفت، میتوان به پتانسیلهای بازار عراق، کالاهای پرطرفدار، چالشها و راهکارهای صادرات به این کشور اشاره کرد.
آینده روابط تجاری ایران و عراق با توجه به نزدیکی جغرافیایی، اشتراکات فرهنگی و تلاشهای دو کشور برای توسعه روابط، بسیار امیدوارکننده است. با رفع موانع موجود و تقویت همکاریهای اقتصادی، همچنین با مشارکت فعال گروههای باتجربه صادرکنندگان در دو کشور میتوان انتظار داشت که روابط تجاری دو کشور در آیندهای نزدیک بیش از پیش گسترش یابد.
